علائم کشیدگی و رگ به رگ شدن گردن و درمان با فیزیوتراپی

کشیدگی یا رگ به رگ شدن گردن یکی از آسیب‌دیدگی‌های گردن است که باعث سفتی، درد، ضعف و گرفتگی عضلانی می‌شود. رگ به رگ شدن به رباط یعنی بافت متصل کننده استخوان‌ها به یکدیگر یا به کپسول مفصلی پایدار کننده مفصل صدمه می‌زند. آسیب دیدن رباط یا کپسول مفصلی به ناپایداری مفصل می‌انجامد.

کشیدگی گردن عارضه‌ای است که پس از تحمیل کشش و نیرویی ناگهانی به تاندون و عضلات گردن آسیب می‌زند. اگرچه کشیدگی و رگ به رگ شدن دو عارضه متفاوت است، اما علل، علائم و درمان آنها در اکثر موارد یکسان است. در ادامه به بررسی علل، علائم و درمان‌های موجود کشیدگی و رگ به رگ شدن گردن می‌پردازیم.

علل

---

• بالش نامناسب: بالش نامناسب به سردرد شدید و رگ به رگ شدن گردن دامن می‌زند. بنابراین حتماً بالشی زیر سر بگذارید که باعث نشود با درد و ناراحتی از خواب بیدار شوید.
• حالت اندامی نامناسب: اگر ساعت‌ها در خانه به تلویزیون و در محل کار به رایانه خیره می‌شوید و اگر حالت اندامی نامناسبی دارید، باید منتظر درد و رگ به رگ شدن مداوم عضلات گردن باشید.
• استرس بیش از حد: استرس عضلات گردن را سفت می‌کند و با اعمال فشار روی گردن باعث درد می‌شود. همچنین استرس محرک سردرد تنشی است که از پیشانی شروع و رو به پایین در گردن منتشر می‌شود.
• خوابیدن به روش اشتباه: اگر شب در وضعیت ناراحت بخوابید، صبح با کشیدگی گردن بیدار خواهید شد.
• ورزش: حین انجام تمام ورزش‌هایی که توام با حرکات ناگهانی، به ویژه در ناحیه سر است، احتمال آسیب دیدن عضلات گردن وجود دارد. از این قبیل ورزش‌ها می‌توان به شنا، فوتبال، بسکتبال، مسابقات اتومبیل‌رانی و بوکس اشاره کرد.
• جابه‌جایی مهره‌های گردن: در این حالت در اثر اعمال نیروی شدید و ناگهانی مهره‌های گردن جابجا می‌شود و گردن رگ به رگ می‌شود. برای مثال ممکن است گردن هنگام تصادف خودرو یا وارد شدن نیروهای خارجی ناگهانی به عقب برگردد.

علائم رگ به رگ شدن گردن

---

• گردن درد و خشکی و سفت شدن گردن
• محدود شدن حرکت گردن
• سردرد
• ورم یا کبودی
• سرگیجه یا دوران سر (ورتیگو)
• بی‌حسی و گزگز کردن دست
• احساس سوزش
• ناراحتی شانه

تشخیص

---

پزشک حرکت، تعادل و قدرت گردن را بررسی می‌کند. رادیوگرافی، سی تی اسکن یا ام آر آی آسیب دیدگی را نشان می‌دهد. ممکن است مایع رنگی حاجب در گردن تزریق شود تا تصاویر واضح‌تر شود؛ چنانچه سابقه حساسیت به ماده حاجب داشته‌اید، حتماً موضوع را به پزشک اطلاع دهید. قبل از ام آر آی کلیه وسایل فلزی را از خود دور کنید، چون فلز باعث آسیب جدی خواهد شد. چنانچه فلز داخل یا روی بدنتان وجود دارد، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.

درمان رگ به رگ شدن گردن

---

استراحت

برای برطرف شدن اکثر موارد کشیدگی و رگ به رگ شدن گردن کافی است که چند روز به خود استراحت بدهید تا عضلات و تاندون‌ها خود به خود التیام پیدا کنند و درد آرام شود. سعی کنید فعالیت‌های سنگین یا حرکاتی را که باعث تشدید درد می‌شود، انجام ندهید.

سرما درمانی

سرما با کاهش دادن جریان خون به کاهش التهاب  و درد گردن کمک می‌کند. ازآنجایی که در دماهای بسیار پایین احتمال آسیب دیدن بافت نرم (پوست) وجود دارد، مانعی مانند حوله را بین پوست و منبع سرما قرار دهید.

گرما درمانی

گرما با افزایش دادن جریان خون خشکی و سفتی گردن را برطرف می‌کند و درد عضلانی را کاهش می‌دهد. گردش خون مواد مغذی التیام دهنده را به موضع دردناک تحویل می‌دهد و پسماندهای سلولی را از گردن و شانه دور می‌کند.

گردن‌بند (بریس) طبی

پزشک بریس (گردن‌بند) طبی را برای کاهش حرکت گردن، حمایت بهتر از گردن یا ثابت نگهداشتن گردن تجویز می‌کند. پزشک بریس مناسب را برپایه تشخیص انجام شده توصیه می‌کند. استفاده از بریس گاهی بخشی از طرح درمانی غیرجراحی بیمار است و گاهی لازم است که بریس پس از جراحی مهره‌های گردن تا زمان التیام یافتن گردن بسته شود. پزشک هنگام تجویز بریس روش و زمان بستن بریس را تعیین می‌کند و به بیمار توضیح می‌دهد که چند ساعت در روز و برای چه مدت، برای مثال چند هفته یا چند ماه باید از بریس استفاده کند.

گردن‌بندهای طبی از مواد مختلف تهیه می‌شود؛ بریس را می‌توان به صورت آماده از داروخانه خریداری کرد یا برای ساخت سفارشی آن از مواد ارتجاعی، فوم، پلاستیک، فلز و یا مواد قابل بافت و دارای بالشتک محافظ به متخصص مراجعه نمود. تمام گردنبندهای طبی در یکی از سه دسته زیر جای می‌گیرد:

• بریس‌ها یا گردن‌بندهای طبی نرم: این نوع بریس معمولاً از فوم متراکم با روکش بیرونی جاذب رطوبت و بست ولکرو تهیه می‌شود.
• گردن‌بند طبی سخت: این بریس از مواد سفت ساخته می‌شود و غالباً دوتکه‌ای و بخش جلو و پشت آن جدا است. بریس سخت برای بیماران دچار ناپایداری ستون فقرات تجویز می‌شود.
• بریس غیرمنعطف: این بریس گردن را با بقیه ستون فقرات هم‌راستا می‌کند و حرکات سر یا گردن را محدود می‌کند. بریس غیرمنعطف در دو نوع بریس هالو (halo) و ثابت نگهدارنده فک و پس سر (SOMI) وجود دارد.

دارو

داروهایی مانند داروهای ضدالتهابی برای کاهش ورم و درد، شل کننده‌های عضلانی برای رفع گرفتگی و گاهی مسکن‌های مخدر برای تسکین درد حاد تجویز می‌شود.

طب فیزیکی

اکثر برنامه‌های درمانی معمولاً شامل نوعی طب فیزیکی است که با هدف افزایش انعطاف‌پذیری و قدرت گردن انجام می‌شود. مدت و ساختار برنامه طب فیزیکی به تشخیص انجام شده و موقعیت بیمار بستگی دارد. در شروع چند جلسه در هفته در حضور متخصص طب فیزیکی مجرب برگزار می‌شود و به تدریج با افزایش توانایی و پیشرفت بیمار می‌توان تمرین‌ها را در خانه انجام داد.

درمان دستی

متخصص درمان دستی یا دیگر متخصصین ستون فقرات را به گونه‌ای تنظیم می‌کنند تا دامنه حرکتی افزایش و درد کاهش یابد. این درمان، معمولاً در مطب و روی تخت انجام می‌شود، البته گاهی از دستگاه نیز برای انجام تنظیم‌های ملایم استفاده می‌شود. درمان دستی روشی موثر برای کاهش گردن درد است.

دستگاه‌های کاهش فشار روی مهره‌های گردن

متخصص مهره‌های گردن را با استفاده از دستگاه و با هدایت رایانه‌ای تحت کشش قرار می‌دهد. ترکشن یا کشش با تغییر دادن فضای دیسک و بزرگ کردن گذرگاه‌های عصبی فشار روی عصب‌های ستون فقرات را کاهش می‌دهد. در درمان ترکشن کششی ملایم و کنترل شده به گردن و کمر وارد می‌شود.

طب سوزنی

طب سوزنی درمانی برخاسته از چین باستان است که قدمتی چندین هزارساله دارد. در این درمان متخصص سوزن‌هایی بسیار ظریف را در نقاط خاصی از گردن و شانه وارد می‌کند. هر جلسه درمان به طور متوسط کمتر از یک ساعت طول می‌کشد و پس از آن متخصص سوزن‌ها را از بدن خارج می‌کند. سوزن‌های مصرف شده باید دور انداخته شود. در این درمان فقط باید از سوزن‌های استریل و ضدعفونی شده استفاده شود. اکثر بیماران معمولاً طب سوزنی را به خوبی تحمل می‌کنند. طب سوزنی درمانی ایمن به شمار می‌آید.

تزریق در نقاط ماشه‌ای

تحریک گروه‌های عضلانی خاص یکی از علل گردن درد است. تزریق در نقاط ماشه‌ای با هدف برگرداندن این عضلات تحریک شده به راستا و موقعیت مناسب انجام می‌شود. مواد مورد استفاده در تزریق شامل سرم نمکی (سالین)، لیدوکائین، دکستروز یا کورتیزون می‌شود. این درمان نیاز به دقت بالایی دارد و اگر علت گردن درد تحریک نقاط ماشه‌ای باشد، به تسکین درد کمک خواهد کرد. اثر این تزریق بلندمدت نیست و گاهی فقط اندکی درد را کاهش می‌دهد.

تحریک الکتریکی

در روش تحریک الکتریکی عصب از روی پوست (TENS)، جریان برق ملایم و بدون دردی از راه پوست به عصب‌های خاص گردن رسانده می‌شود. گرمای ملایم ناشی از جریان برق سفتی و خشکی گردن را برطرف می‌کند، درد را کاهش و دامنه حرکتی را افزایش می‌دهد.

ماساژ

ماساژ با تسهیل جریان خون در گردن و شانه‌ها به کاهش گرفتگی عضلانی کمک می‌کند. ماساژ همواره تاثیری فوق‌العاده دارد و برای تسکین و شل شدن عضلات بسیار مفید است. ماساژ  دادن در صورت کشیدگی و سفتی عضلات راهکاری بی‌نظیر است. همچنین ماساژدرمانی منظم راهکاری موثر برای پیشگیری از کمردرد به شمار می‌رود.

اولتراسوند

در این روش از امواج صوتی با انرژی بالا برای گرم کردن عمقی بافت‌های نرم (رباط‌ها، عضلات) استفاده می‌شود. ژل هیپوآلرژنیک (با حداقل احتمال بروز حساسیت) برای کاهش سایش روی پوست زده می‌شود. سپس متخصص دستگاه اولتراسوند را به آرامی روی سطح پوست حرکت می‌دهد تا گردش خون بهبود یابد، بافت‌های نرم التیام پیدا کند و درد، التهاب و گرفتگی عضلانی کاهش یابد.

ورزش و حرکات اصلاحی

پزشک یا متخصص فیزیوتراپی زمان مناسب را برای شروع حرکت‌های اصلاحی اعلام می‌کند و تمرین‌های مفید را آموزش می‌دهد.

چرخش گردن

• روی یک صندلی محکم بنشینید یا صاف بایستید.
• مستقیم به روبه‌رو نگاه کنید و چانه را صاف نگه دارید، سپس سر را به سمت راست بچرخانید و 30 ـ 15 ثانیه در این حالت بمانید.
• سر را به سمت چپ بچرخانید و 30 ـ 15 ثانیه نیز در این حالت بمانید.
• این حرکت را 4 ـ 2 بار برای هر سمت تکرار کنید.

کشش گردن

• مستقیم به روبرو نگاه کنید و سعی کنید گوش راست را به شانه راست برسانید. اجازه ندهید شانه چپ هنگام انجام حرکت بلند شود.
• 30 ـ 15 ثانیه در این حالت بمانید.
• این بار سر را به سمت چپ خم کنید و نگذارید شانه راست هنگام خم کردن سر به چپ بلند شود.
• حرکت را 4 ـ 2 بار برای هر سمت تکرار کنید.

خم کردن رو به جلوی گردن

• روی یک صندلی محکم بنشینید.
• سر را به جلو خم کنید.
• 30 ـ 15 ثانیه در این حالت بمانید.
• حرکت را 4 ـ 2 بار تکرار کنید.

حرکت تقویتی خم کردن گردن به پهلو

• دو انگشت دست راست را روی گیجگاه بگذارید.
• سعی کنید سر را به سمت راست خم کنید و در عین حال با فشار ملایم انگشتان مانع از خم شدن سر شوید.
• 6 ثانیه در این حالت بمانید.
• حرکت را 12 ـ 8 بار تکرار کنید.
• حرکت را با دست چپ و برای سمت چپ نیز تکرار کنید.

حرکت تقویتی خم کردن رو به جلو

• نوک انگشتان یک دست را پشت سر در بالای گردن بگذارید.
• سعی کنید سر را به عقب ببرید و در عین حال با فشار دادن انگشتان پشت سر مانع از خم شدن گردن بشوید.
• 6 ثانیه در این حالت بمانید.
• این حرکت را 12 ـ 8 بار تکرار کنید.

چین دادن چانه

• روی زمین دراز بکشید و حوله‌ای را لوله کنید و زیر گردن بگذارید. سر باید روی زمین باشد.
• چانه را به آرامی به سمت قفسه سینه بیاورید.
• 6 ثانیه در این حالت بمانید، سپس به حالت اولیه برگردید و 10 ثانیه استراحت کنید.
• این حرکت را 12 ـ 8 بار تکرار کنید.

پیشگیری

---

بهترین راه پیشگیری از کشیدگی و رگ به رگ شدن گردن این است که هنگام انجام فعالیت‌های بدنی مانند ورزش کردن یا حتی آن دسته از کارهای روزمره که در آنها احتمال بروز سانحه و آسیب دیدن گردن وجود دارد، مراقب باشید. همچنین محیطی امن برای بازی، مطالعه یا کار فرزندان‌تان فراهم کنید، خطرهای احتمالی را تشخیص دهید و اقدامات لازم را برای اجتناب از آنها به عمل آورید.

توصیه‌های زیر را رعایت کنید تا زندگی‌تان در نتیجه کشیدگی گردن مختل نشود:

• کفش مناسب و اندازه به پا کنید تا دچار سانحه نشوید و زمین نخورید.
• تجهیزات ایمنی و حفاظتی را هنگام ورزش و کار کردن فراموش نکنید.
• هنگام رانندگی یا سفر در وسایل نقلیه‌ای مانند خودرو یا اتوبوس حتماً کمربند ایمنی ببندید.