درمان گردن درد (مزمن، شدید، عصبی و ناگهانی) با روش‌های توانبخشی

گردن درد یکی از دردهای رایج است که اغلب افراد آن را تجربه می‌کنند. قرار گرفتن گردن در موقعیت‌های نامناسب برای مدت طولانی نظیر کار با کامپیوتر و یا قوز کردن پشت میزکار می‌تواند موجب کشیدگی عضلات گردن شوند. استئو آرتریت یا به عبارتی آرتروز گردنی یکی از شایع‌ترین علت‌های درد گردن شناخته شده است. به ندرت پیش می‌آید که گردن درد علائم بیماری و مشکلات خطیری باشد. درصورتی که درد گردن با علائمی نظیر بی‌حسی یا تضعیف قدرت دست و بازوها، امتداد درد به شانه‌ها و یا پایین بازوها توام باشد باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرد.

چرا دچار گردن درد می‌شویم؟

---

از آن جایی که گردن عضوی منعطف در بدن بوده و تحمل وزن سر را برعهده دارد در برابر صدمات بیشتر آسیب پذیر بوده و می‌تواند منجربه درد و محدودیت در حرکات شود. علل گردن درد مزمن عبارتند از:

•  کشیدگی عضلات: استفاده بیش از حد از عضلات گردن نظیر کار طولانی مدت با کامپیوتر و یا تلفن اغلب موجب کشیدگی عضلات گردن می‌شود. گاهی کارهای معمولی نظیر مطالعه در رختخواب یا فشردن دندان‌ها به یکدیگر نیز می‌تواند موجب کشیدگی عضلات گردن شود.
•  تخریب مفاصل: مفاصل گردن همانند مفاصل دیگر بدن ممکن است با مرور زمان و پیری دستخوش تغییر و فرسایش شوند. بیماری استئوآرتریت می‌تواند موجب تخریب بالشتک (غضروف) بین استخوان‌ها (مهره‌ها) شود. تورم و التهاب استخوان‌های بدن حرکت مفاصل را تحت تاثیر قرار داده و موجب درد می‌شود.
•  فشردگی اعصاب: فتق دیسک و یا التهاب استخوانی در مهره‌های گردن می‌تواند منجربه فشردگی و بیرون زدگی اعصاب از طناب نخاعی شود.
•  آسیب: کشیده شدن سر به عقب و جلو و همچنین آسیب بافت‌های نرم در تصادفات رانندگی اغلب منتهی به صدمات دردناکی می‌شود.
•  بیماری: بیماری‌های خاص نظیر آرتریت روماتوئید، مننژیت یا سرطان می‌توانند موجب درد گردن شوند.

نشانه‌های این عارضه چیست؟

---

علائم و نشانه‌های درد گردن شامل:

•  احساس درد و تشدید آن با قرار گرفتن گردن در موقعیت ثابت برای مدت طولانی مانند رانندگی یا کار با کامپیوتر
•  خشکی عضلات یا اسپاسم عضلانی
•  کاهش دامنه حرکات سر
•  سردرد

راه‌های تشخیص

---

پزشک در وهله اول اقدام به بررسی سوابق پزشکی و معاینه بیمار می‌کند. سپس مواردی نظیر حساسیت به لمس، بی‌حسی و ضعف عضلانی، حرکت گردن به جلو، عقب و طرفین را دقیقا مورد ارزیابی قرار می‌دهد. گاهی پزشک برای اطمینان از علت ناهنجاری درد گردن ممکن است به آزمایشات بیشتری نیاز داشته باشد. آزمایشاتی که در چنین شرایطی انجام می‌شود شامل:

•  اشعه ایکس: از طریق اشعه ایکس می‌توان نواحی از گردن خصوصا قسمت‌هایی که اعصاب و طناب نخاعی به دلیل التهاب استخوانی یا سایر تغییرات دژنراتیوی دچار آسیب شده‌اند را به دقت مورد ارزیابی قرار داد.
•  سی‌ تی‌ اسکن: در طی این روش تمام تصاویری که از جهات مختلف توسط اشعه ایکس گرفته شده ترکیب می‌گردد تا بتوان ساختار داخلی گردن را به دقت بررس نمود.
•  ام آر‌ آی: با کمک امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی می‌توان تصاویر دقیقی از استخوان‌ها و بافت‌های نرم گردن از جمله طناب نخاعی و اعصابی که از طناب نخاعی نشات گرفته‌اند تهیه نمود.
•  الکترومیوگرافی: اگر درد گردن ناشی از آسیب اعصاب باشد یا به عبارتی گردن‌درد عصبی باشد پزشک الکترومیوگرافی را توصیه خواهد کرد. این روش شامل تزریق سوزن‌های نازک از طریق پوست به عضله و همچنین انجام آزمایشات متعدد برای ارزیابی سرعت هدایت اعصاب و اطمینان از عملکرد صحیح اعصاب خاص می‌باشد.
•  آزمایش خون: گاهی آزمایش خون کمک می‌کند تا التهاب یا عفونت‌هایی که ممکن است علت گردن درد باشد تشخیص داده شوند.

گردن درد را چگونه درمان کنیم؟

---

راه‌های زیادی برای درمان گردن درد مزمن وجود دارد. روش‌هایی مانند:

گرما و سرمای متناوب

استفاده از کیسه یخ یا پیچاندن یخ به دور حوله و قرار دادن آن به مدت 20 دقیقه روی گردن چند بار در طول روز تاثیر چشمگیری در کاهش گردن‌درد دارد. برخی مواقع به جای سرما درمانی می‌توان از گرما درمانی استفاده نمود. دوش آب گرم یا کیسه آب گرم با دمای مناسب کمک شایانی به تسکین درد گردن می کند.

مسکن

مصرف استامینوفن (مانند تیلنول) می‌تواند موجب کاهش درد گردن شود. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی نظیر ایبوپروفن (ادویل) و ناپروکسن (آلو) تاثیر چشمگیری در کاهش درد و التهاب دارد. قبل از مصرف دارو بهتر است دستورالعمل آن را به خوبی مطالعه کرده و به درستی استفاده نمود.

عدم تحرک کوتاه مدت

پوشیدن گردن‌بندهای طبی نرم با کاهش فشار به ساختارهای گردن تاثیر فراوانی در محافظت از گردن بیمار دارد. نکته مهم این است که استفاده طولانی مدت گردن‌بندها (بیش از 3 ساعت در روز و یا بیش از 1 تا 2 هفته) نه‌تنها مفید نیست بلکه مضر می‌باشد.

تزریق استروئید

گاهی اوقات برای تسکین درد گردن پزشک مجبور به تزریق داروهای کورتیکواستروئید می‌شود. این داروها اغلب در نزدیکی ریشه اعصاب، داخل مفاصل فاست در استخوان‌های ستون فقرات گردنی و یا داخل عضلات تزریق می‌شوند. ممکن است جهت کاهش درد به تزریق داروهای بی‌حسی نظیر لیدوکائین نیاز باشد.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی یکی از مهم‌ترین و موثرترین راه‌های درمان گردن درد شدید است. در جلسات فیزیوتراپی پزشک نحوه صحیح قرار گرفتن گردن، تراز گردن و همچنین حرکات ورزشی و اصلاحی تقویت عضلات گردن را به بیمار آموزش می‌دهد. پزشک با انجام اقدامات خاص به تسکین درد گردن و پیشگیری از عودت مجدد آن کمک می‌کند.

شاک ویو تراپی

امواج شوکی خارجی بدنی یا به عبارتی شاک ویو تراپی نوع روش درمانی غیرتهاجمی است که جهت رفع ناهنجاری گردن درد استفاده می‌شود. دستگاه شاک ویوتراپی با توان کم و تمرکز بر ستون فقرات گردنی موجب کاهش درد در نقاط ماشه‌ای عضلات گردن می‌گردد. با آغاز روند شاک ویوتراپی بافت آسیب دیده به تدریج بهبود می‌یابد. شاک ویو تراپی نوعی روش درمانی نسبتا مدرن و کم تهاجمی است که جهت درمان انواع مشکلات تاندون‌ها، عضلات و اختلالات استخوانی بکار می‌رود.

تحریک الکتریکی اعصاب از راه پوست

استفاده از روش تحریک الکتریکی عصب یکی از روش‌های جدید و موثر برای درمان گردن درد مزمن است. در طول روش درمانی تحریک الکتریکی اعصاب موسوم به تنز، الکترودهای مخصوصی روی پوست بیمار و نزدیک به نقاط درد قرار می‌گیرند. جریانات الکتریکی از طریق الکترودها بر روی پوست اعمال شده و با تحریک اعصاب ناحیه موردنظر درد تا حدودی تسکین می‌یابد.

تراکشن

تراکشن نوعی روش درمانی است که با کمک وزنه، قرقره و کیسه باد یا بادکنک انجام می‌شود. هدف عمده این درمان ایجاد کشش در عضلات گردن است. تراکشن باید توسط پزشک مجرب انجام ‌شود. این روش درمانی ممکن است موجب کاهش برخی از علائم درد در گردن به ویژه دردهای ناشی از تحریک ریشه‌های عصبی یا گردن دردهای عصبی شود.

طب سوزنی

طب سوزنی به تزریق سوزن‌های بسیار نازک به نقاط مختلف بدن اتلاق می‌شود. مطالعات حاکی از آن است که طب سوزنی تاثیر چشمگیری در درمان انواع دردها از جمله درد گردن دارد. معمولا چند جلسه طب سوزنی نتایج مطلوبی به همراه خواهد داشت. در صورتی که طب سوزنی توسط پزشک مجرب و با سوزن های استریل انجام شود هیچ خطری بیمار را تهدید نخواهد کرد.

ماساژ

ماساژ درمانی یکی از راه‌های تسکین درد گردن است. این روش از راه بالا بردن گردش خون به ترمیم آسیب‌های گردن کمک می‌کند و در نتیجه درد و التهاب گردن را کاهش می‌دهد. در طی ماساژ پزشک با دستکاری عضلات گردن بیمار با دست به تسکین علائم ناشی از درد کمک می‌کند. ترکیب ماساژ با درمان‌های دیگر طبیعتا باعث کاهش درد گردن می‌شود.

کاربرد ورزش

ورز‌ش و حرکات کششی ساده می‌تواند در افرادی که دچار گردن درد خفیف یا متوسط هستند باعث کاهش درد شود. حرکات ورزشی با رترکشن عضلات گردن به عملکرد مفاصل و عضلات کمک می‌کنند. حرکات ساده ورزشی شامل:

خم کردن گردن

برای انجام این حرکت، در حالت نشسته سر را پایین تا قفسه سینه خم کنید. 5 ثانیه در این حالت خود را حفظ کرده سپس به موقعیت اول بازگردید. 5 بار این حرکت را انجام دهید.

خم کردن گردن به طرفین

برای انجام این حرکت کافیست یک دست را روی گوش قرار داده و گردن را خیلی آرام به یک سمت شانه خم کنید. 5 ثانیه خود را در این حالت حفظ سپس به موقعیت اول بازگردید. 5 بار این حرکت را تکرار کنید.

چرخش گردن

برای انجام این حرکت، مستقیم نگاه کنید، سپس بدون حرکت چانه سر را به یک سمت آرام بچرخانید. این حرکت را 5 بار برای هر سمت انجام دهید.

کشش گردن

برای انجام این حرکت بدن را در حالت کاملا صاف و کشیده قرار دهید. چانه را به سمت جلو فشار داده و گردن را به یک طرف بکشید. 5 ثانیه در این حالت بمانید. به حالت اول بازگردید و این‌بار چانه را به عقب فشار دهید و 5 ثانیه در این حالت بمانید. حرکات کششی عقب و جلو گردن را 5 بار تکرار کنید. در صورتی که هریک از حرکات ورزشی موجب درد و یا تضعیف عضلات دست و پاها شود از انجام آن خودداری کرده و موضوع را با پزشک درمیان بگذارید.

جراحی

به ندرت گردن درد نیاز به جراحی دارد. ممکن است گردن‌ دردهای عصبی و یا گردن‌ دردهایی که ناشی از فشردگی طناب نخاعی هستند از طریق جراحی درمان شوند.